EXIF verisi nedir ve nasıl okunur?
Deklanşöre bastığın anda fotoğraf makinesi ya da telefon yalnızca görüntüyü kaydetmez; o kareyi oluşturan koşulları da dosyaya not eder. Bu notların standart adı EXIF’tir. Dijital fotoğrafçılığın ilk yıllarından beri kullanılan bu biçim, bugün hemen her kamerada ve telefonda fotoğraf dosyalarının ortak dilidir.
EXIF’te genellikle neler bulunur?
EXIF bilgisini çekimi yapan cihaz yazar; sonradan bir düzenleme programı bazı alanları güncelleyebilir. Sıradan bir fotoğrafta şu bilgilere rastlarsın:
- cihazın markası ve modeli, kullanılan lens
- pozlama süresi, diyafram, ISO ve odak uzaklığı
- flaşın patlayıp patlamadığı ve beyaz dengesi
- çekim ve dijitalleştirme tarihleri, kimi zaman saat dilimi farkıyla
- görüntünün nasıl döndürülmesi gerektiğini anlatan yön bilgisi
- kameranın konum izni açıksa GPS koordinatları
Metadata Görüntüleyici ile EXIF bilgilerini adım adım okumak
- Metadata Görüntüleyici’yi aç ve Görsel seç düğmesine bas; istersen dosyayı sayfanın herhangi bir yerine bırak ya da panodan yapıştır.
- En üstteki özet satırına bak: Metadata bulundu yazıyorsa yanında kaç alan okunduğu görünür.
- Kamera ve cihaz kategorisini aç. Kamera markası, Kamera modeli, Lens, Pozlama süresi, Diyafram, ISO ve Odak uzaklığı satırları burada sıralanır.
- Tarihler için Tarih ve saat, yön ve boyut için Görsel ve renk kategorisine geç.
- Her değerin altındaki küçük etikete bak.
EXIF: FNumbergibi bir ifade, değerin EXIF bölümünden okunduğunu gösterir.
Araç yalnız okur; açtığın dosyada hiçbir değeri değiştirmez.
Tuhaf görünen değerleri nasıl okumalı?
EXIF değerleri ilk bakışta şifre gibi görünebilir, ama mantıkları basittir.
Pozlama süresi 1/125 s gibi yazılır: deklanşör saniyenin yüz yirmi beşte biri kadar açık kalmıştır. Paydadaki sayı büyüdükçe süre kısalır ve hareket donar. 1/15 s gibi uzun süreler ise elde çekimde titreme bulanıklığına yol açabilir.
Diyafram f/1.8 biçiminde görünür. Buradaki sayı küçüldükçe lens açıklığı büyür, içeri daha çok ışık girer ve arka plan daha yumuşak bir fluya dönüşür. f/8 gibi değerler, manzarada olduğu gibi önden arkaya her yerin net olması istenen karelerde sık görülür.
ISO, sensörden gelen sinyalin ne kadar güçlendirildiğini gösterir. Gün ışığında 100 civarında değerler görürsün; loş bir mekânda 3200 ya da daha yüksek bir ISO, görüntüde kumlanma olabileceğinin işaretidir. Pozlama süresi, diyafram ve ISO birlikte pozlama üçgenini oluşturur: birini değiştiren fotoğrafçı, parlaklığı korumak için genellikle bir diğerini de ayarlar.
Odak uzaklığı lensin milimetre cinsinden değeridir. Telefonlarda sensör küçük olduğu için bu sayı da küçük çıkar, örneğin 6 mm. Bu yüzden Odak uzaklığı (35 mm) satırı daha anlamlıdır: aynı görüş açısının klasik 35 mm filmde hangi lensle elde edileceğini söyler. 26 mm geniş bir açıyı, 77 mm ise yakınlaştırılmış bir kadrajı anlatır.
Yön satırında “Saat yönünde 90° döndür” gibi bir ifade görebilirsin. Bu, kameranın görüntüyü yan kaydettiği ve görüntüleyicilere onu nasıl çevireceklerini söylediği anlamına gelir. Teknik bir bilgidir, kişisel bir ayrıntı değildir.
Son olarak şunu akılda tut: EXIF değerleri dosyanın içindeki beyanlardır. Bir program onları değiştirebilir ya da hiç yazmayabilir; boş bir alan, bilginin hiç var olmadığını değil, yalnızca bu dosyada saklanmadığını gösterir.
Görselinin metadata'sını tarayıcında görüntüle → Metadata Görüntüleyici